Difference between revisions of "Brukdjin:Dzsijo"

From Vikoli
Jump to navigation Jump to search
No edit summary
mNo edit summary
 
(140 intermediate revisions by 2 users not shown)
Line 1: Line 1:
ya aljin! un jiyo,  ein lerajin, leradan-n viossa per akote hantoszi ima. hotia ende-n apar nyojin, un imawen leradan mange viossavas.
<noinclude>{{DISPLAYTITLE:Zsiyo}}</noinclude>


vintuadag (sintudag men f viossa) f un 27d vapamuae 2022t (zamisalijin). hanu-ki-n anglossa, jongguossa, ao apar malayossa.
Yá aldok! Un '''Zsiyo'''zsin, a un poleradan Viossa per akote tre toszi ima. Na 2025t, un dan poborte Viossadiskord, men posuruk ima per benglera a bengopeta!


gust-n mah mahossa, spil hamasbasu, kaku kompyudwaebma aoao.
Vintuadánui ti 27d 8m 2022t. Un hanuki anglossa, putonghwossa, a apar malayossa.


==zantumam==
Un yuentena [[leksember 2022|Leksember 2022t]] inemade, a ainlatena [[Davi hanu!|''Davi hanu!'']] 40s telraz made. Yoktel fu [https://duostories.org/vios-vios Duovimi] a al hazsikaku fu [[Leksember 2023]] run un awen!
yam unna zantumam f un.


{| class="wikitable" style="text-align: center"
Mena, lestedua '''opeta''' viossa noyazsin made. Idaunker kara, un dua apu hei anyansıng dokoa helenázma viossain.
|+midzan
 
==Zan au kaku==
 
Afto zsangnen mahaklarti zantropos a kakutropos fu ovornui.
 
===Zantropos===
 
====Mitzan====
Afto skalla mkina mitzan ine ovornui.
 
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
!
!Lepa
 
!Alvyol
!Payatsi
!Ngangi
!Orla
|-
|-
! rowspan="2" |tropos↓!!plas→!! colspan="2" |lepa
!Hana
! colspan="2" |alviol!! colspan="2" |alviolkrysza
|m
! colspan="2" |hinakrysza
!gorla
|-
!fal→
!utenkoi
!mitkoi
!utenkoi
!mitkoi
!utenkoi
!mitkoi
!utenkoi
!mitkoi
!utenkoi
|-
! colspan="2" |hana
|
|m||
|n
|n
| ||ɲ
|(ɲ)
|
|
|
|-
|-
! colspan="2" |bamba
!Bamba
|p||b||t||d
|p&nbsp;&nbsp;b
|t&nbsp;&nbsp;d
|
|
| ||k||ɡ
|k
|(ʔ)<ref name=":0">nai hel zettai li afto zan gvir yamm inye govor. yokutid yamm koske bamba kataiyena, os na owari f silba.</ref>
|-
! colspan="2" |bamba-fendo
||
|| ||ʦ||ʣ
||
||
|
|
|-
|-
! colspan="2" |szlag
!Bamfendo
 
|
|
|ts
|(tɕ)
|
|
|
|
|ɾ
|-
!Fendo
|f&nbsp;&nbsp;v
|s&nbsp;&nbsp;z
|ɕ&nbsp;&nbsp;ʑ
|
|
|h&nbsp;&nbsp;(ɦ)
|-
!Slak
|
|
|
|
|
|
|
|
|-
|-
! colspan="2" |fendo
!Sebyazannen
||f
||v||s
|z
| colspan="3"|x~h
|-
! colspan="2" | sebiazannen
|
|w
|
|
|l
|l
|
|j
|j
|w ~ ɰ
|
|
|
|
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+sebiazan<ref name=":1">'''nai hel zettai''' li kataisebiazan gvir yamm.</ref>
|-
! rowspan="2" | katae↓
!plas→!! colspan="2" | fura!!mellan
!hina
|-
!fal→!!naekraes!!kraeslepa!!naekraes!!kraeslepa
|-
! colspan="2" | oba
|i
|y|| colspan="2" | ɯ~u<ref>/u/ her aparlik /u/ inye nihonossa, yokutid deki mellanlik, os naikraislik, os ryoho.</ref>
|-
! colspan="2" | mellan
|ɛ~e||ø|||(ə)||ɔ~o
|-
! colspan="2" | unna
| colspan="4" | a~ɑ
|}
|}


===zanruru===
*/t͡s/ a /s/ deki zanena na [t͡ɕ] a [ɕ] koske akote furalik sebyazan os na mitzanklani. Nil manipari yam mellan [t͡s] au [t͡ɕ].
*yamki [ʔ] na mellan sama sebiazan inye qigao silba. (ttb: fu un [fɨʔun])<ref name=":0" />
*/d͡ʑ/ a /ʑ/ pospara [ʑ] made imagoro.
*/ptk/ bliki [p̚t̚k̚], /bdɡ/ bliki [ptk] na owari silba os na gyenmidzan.<ref name=":0" />
*/h/ deki zanena na [ɦ] os nil na mellan fu ni sebyazan.
*/ɾ/ harki mange fal f zan: [ɾ], [r], [ʁ~ʀ], aoao.
*/ɦ/ deki zanena fanszuka: [j] akote furalik sebyazan, [ɦ] akote andra sebyazan, [ɣ] akote mitzan, a mae andra. Soe run /g/ na dan.


==kakutro==
====Sebyazan ====
Na kundur, sebyazan ovornui ine nai tak klar. Yanna ó sebyazan ka altid umdaus na komsa, a ein mellanlik sebyazan ka fanszuka na kutsiplas–soe dekti kraizena os nai, a dekti obalik os mellanlik na pikkatai.


=== latinkaku ===
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
{| class="wikitable" style="text-align: center"
!
|+alfakrun
!Fura
!a
!Mellan
!b
!Hina
!d
!e
!f
|-
|-
|a
!Oba
|b
|i&nbsp;&nbsp;iː
|d
|
|ɛ~e~ə
|ɯ&nbsp;&nbsp;ɯː
|f
|-
|-
!g
!Mellan
!h
|e&nbsp;&nbsp;eː
!i
|ɘ&nbsp;&nbsp;ɘː
!j
|o&nbsp;&nbsp;oː
!k
|-
|-
!Una
|h~x
|
|i~j
|a&nbsp;&nbsp;aː
|ʥ~ʤ
|k
|-
!l
!m
!n
!o
|-
|l
|m
|n
|ɔ~o
|œ~ø
|-
!p
!q
!r
!s
!t
|-
|p
|ʨ~ʧ
|ɾ~r
|s
|t
|-
!u
!v
!w
!y
!z
|-
|ɯ~u~w
|v
|w
|ʝ~j / y
|z
|}
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+plukiraenklani
!ae
!ao
!dz
!eo
|-
|aj
|aw
|œ~ø
|-
!eu
!oe
!ng
!ny
|-
|y
|oj
|-
!sz
!ts
!tsz
!dzs
|-
|ɕ~ʃ
|ʨ~ʧ
|ʥ~ʤ
|-
!ue<ref name=":2">tabun, zettainai.</ref>
!ui / iu<ref name=":2" />
!zs
!
|-
|wi~uj
|y
|ʑ~ʒ
|
|
|}
|}


==== andraruru ====
*Pikka sebyazan dekti hanuyena lik niraz sebyazan: na tato, /iː/ deki zanena lik /i.i/.
* yókutid áwen yam mit akyút kiráen f jongsílba (tatǿba: ''oháre''), men áfto mangetíd móno kóske opéta.
*Huwiya fu mellanlik sebyazan /ɘ/ mae tun. Na lavna, soe run /y ø/ na dan.
* ''i'' ao ''u'' per /j/ ao /w/ inye mangrazsebiazan; ''y'' ao ''w'' per /j/ ao /w/ za midzan.
* /ɯ/ yanti mae likzan. Akote niltid soe [u] na vir.
*'''al''' plukiraenklani hanuyena lik heia zan inye alplas. (ttb: ''ma'''ng'''e'' hanena /ma.ŋe/)
*/a/ long hel unaspésu. Soe deki [ɑ] os [ɐ] na strani.
**li zol, bruk '''<nowiki/>'''' per'''<nowiki/>''' mahklar li hei hanena na sebia kiraen. (ttb: ''rin'go'')


===кирилкаку / kirilkaku===
=====Tsui /ɘ/=====
<div class="mw-collapsible mw-collapsed">
Asoko sebyazan mae trelo.
аўен йам кирилкаку. (тўо най брукена, грун харнай таста ф афто.)
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+алфакрұн
! е
|-
|a~ɑ
| b
|v
|d
|ɛ~e~ə
|z
|-
!ј / й
|-
|i~j
|j
|k
|l
|m
|n
|-
!o
!п


Na danovornui, snano sebyazan /y ø/ umdaus na mae koto. Za ryó hei sparayena na / made, afto sebyazan utenkraizenabli na yok mellanlik sebyazan made. Na andra, afto noya sebyazan run utenasobna fu /e/ na kotówari. Ryó verszo tsiaunen: na yottid, eins verszo ende kraizena [ɘ~ɞ] ⟨ı⟩, ale nis verszo niltid komsa [ɘ~ə] ⟨ı~a⟩.
/ ұ
/ ў
|-
|ɔ~o
|œ~ø
|p
~r
|s
|t
~u~w
|w
|-


Na danmoszt, eins verszo [ɘ~ɞ] ⟨ı⟩ popikkabli na kotoba ka yamdan ''*-ør'' na amlvanois. /ɾ/ pohnopit, sit lasayena [ɵː~ɞː] ⟨ï⟩ na owari: na tato, ''*spør'' > ''spï'' [spɞː], au *''høre'' > ''hï'' [hɞɦɞ].
/ ђ
|-
|y
|f
|h~x


===Kakutropos===
|ʨ~ʧ
Kakutropos na ovornui akote mellanlik. Nilting komsa kalap yanna her.
|ʥ~ʤ
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
|ɕ~ʃ
!
|ʑ~ʒ
!Lepa
|}
!Alvyol
</div>
!Payatsi
 
!Ngangi
===اربککو / arabkaku===
!Orla
<div class="mw-collapsible mw-collapsed">
unna yam arabkaku f un. (gyen, harnae-n tasta, sit nae brukena.)
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+الفاکرُن
!ا
!پ
!ب
!ت
|-
|-
|a
!Hana
|p
|m
|b
|n
|t
|
|ng
|
|-
|-
!چ
!Bamba
|p&nbsp;&nbsp;b
!(خ)
|t&nbsp;&nbsp;d
|
|k
|
|-
|-
|ʨ~ʧ
!Bamfendo
|ʥ~ʤ
|
|(x)
|ts
|ʦ
|
|
|
|-
|-
!ځ
!Fendo
|f&nbsp;&nbsp;v
|s&nbsp;&nbsp;z
|sz&nbsp;&nbsp;zs
|
|h&nbsp;&nbsp;(ğ)
|-
|-
|ʣ
!Slak
|d
|
|ɾ~r
|r
|z
|
|
|
|-
|-
!ژ
!Sebyazannen
|
|-
|ʑ~ʒ
|s
|ɕ~ʃ
|-
|-
|f
|k
|ɡ
|l
|l
|-
|y
|w
|
|-
|m
|n
|h~x
|-
!(ء)‎
|-
|u~w
|v
|i~j
|(ʔ)
|}
|}
per sebiazan, kiraen altid na kiraenkleya oba midzankiraen ― اِ per /i/, /y/ ao /e/, اُ per /u/, /ø/ ao /o/, aoen اَ per /a/. li nae yam midzankiraen, bruk ا (alif).


per kataesebiazan os nirazsebiazan (lik ''ae''), bruk ein kiraen (ي os و) za mitkiraenkleyamidzankiraen. (li nae deki tasta kiraenkleya, deki awen bruk ي os و kiraen.)<ref name=":1" />
Kakutropos per sebyazan awen mellantroposlik.  
 
{| class="wikitable" style="text-align: center;"
'''vikti''': sebiazan nae altid kakuyena, ttb. ''kakutro'' ککُتر (''k-k-u-t-r'').
!
 
!Fura
====andraruru====
!Mellan
 
!Hina
*bruk-n østarab laskukiraen.
* bruk-n '''szaddah''' f gienmidzan.
</div>
 
==hanutro==
mangetid ('''nae altid''') brukun festako os tsunagako, danki na [https://vikoli.org/Brukdjin:Lumakot_Luna/lk#Glossaruul glossarúl f lunamik]. f suruko harun afto.
{| class="wikitable" style="text-align: center"
|+suruko
! suruko
!yena
!tid
!deki
!ak/nae
! colspan="2" |surujin
!spør
|-
|-
| rowspan="3" |(ko)
! Oba
| rowspan="3" | -(y)ena-
|i&nbsp;&nbsp;í
| -dan-, -ha(ji)-
|
| -ki-
|u&nbsp;&nbsp;ú
| rowspan="3" | -nae-
| -(u)n-
| -v(i)-
| rowspan="3" | -we-
|-
|-
| -ima-
!Mellan
| -tsa-
|e&nbsp;&nbsp;é
| -d(u)-
|ı ï
| -(do)k-
|o&nbsp;&nbsp;ó
|-
|-
| -mir-, -po-
!Una
| -ti-
|
| -s(ore)-
|a&nbsp;&nbsp;á
| -h-, -y- (hei)
|
|}
|}


<references />
<references />

Latest revision as of 14:30, 1 January 2026


Yá aldok! Un Zsiyozsin, a un poleradan Viossa per akote tre toszi ima. Na 2025t, un dan poborte Viossadiskord, men posuruk ima per benglera a bengopeta!

Vintuadánui ti 27d 8m 2022t. Un hanuki anglossa, putonghwossa, a apar malayossa.

Un yuentena Leksember 2022t inemade, a ainlatena Davi hanu! 40s telraz made. Yoktel fu Duovimi a al hazsikaku fu Leksember 2023 run un awen!

Mena, lestedua opeta viossa noyazsin made. Idaunker kara, un dua apu hei anyansıng dokoa helenázma viossain.

Zan au kaku

Afto zsangnen mahaklarti zantropos a kakutropos fu ovornui.

Zantropos

Mitzan

Afto skalla mkina mitzan ine ovornui.

Lepa Alvyol Payatsi Ngangi Orla
Hana m n (ɲ) ŋ
Bamba p  b t  d k
Bamfendo ts (tɕ)
Fendo f  v s  z ɕ  ʑ h  (ɦ)
Slak ɾ
Sebyazannen l j w ~ ɰ
  • /t͡s/ a /s/ deki zanena na [t͡ɕ] a [ɕ] koske akote furalik sebyazan os na mitzanklani. Nil manipari yam mellan [t͡s] au [t͡ɕ].
  • /d͡ʑ/ a /ʑ/ pospara [ʑ] made imagoro.
  • /h/ deki zanena na [ɦ] os nil na mellan fu ni sebyazan.
  • /ɦ/ deki zanena fanszuka: [j] akote furalik sebyazan, [ɦ] akote andra sebyazan, [ɣ] akote mitzan, a mae andra. Soe run /g/ na dan.

Sebyazan

Na kundur, sebyazan ovornui ine nai tak klar. Yanna ó sebyazan ka altid umdaus na komsa, a ein mellanlik sebyazan ka fanszuka na kutsiplas–soe dekti kraizena os nai, a dekti obalik os mellanlik na pikkatai.

Fura Mellan Hina
Oba i  iː ɯ  ɯː
Mellan e  eː ɘ  ɘː o  oː
Una a  aː
  • Pikka sebyazan dekti hanuyena lik niraz sebyazan: na tato, /iː/ deki zanena lik /i.i/.
  • Huwiya fu mellanlik sebyazan /ɘ/ mae tun. Na lavna, soe run /y ø/ na dan.
  • /ɯ/ yanti mae likzan. Akote niltid soe [u] na vir.
  • /a/ long hel unaspésu. Soe deki [ɑ] os [ɐ] na strani.
Tsui /ɘ/

Asoko sebyazan mae trelo.

Na danovornui, snano sebyazan /y ø/ umdaus na mae koto. Za ryó hei sparayena na /ø/ made, afto sebyazan utenkraizenabli na yok mellanlik sebyazan made. Na andra, afto noya sebyazan run utenasobna fu /e/ na kotówari. Ryó verszo tsiaunen: na yottid, eins verszo ende kraizena [ɘ~ɞ] ⟨ı⟩, ale nis verszo niltid komsa [ɘ~ə] ⟨ı~a⟩.

Na danmoszt, eins verszo [ɘ~ɞ] ⟨ı⟩ popikkabli na kotoba ka yamdan *-ør na amlvanois. /ɾ/ pohnopit, sit lasayena [ɵː~ɞː] ⟨ï⟩ na owari: na tato, *spør > spï [spɞː], au *høre > [hɞɦɞ].

Kakutropos

Kakutropos na ovornui akote mellanlik. Nilting komsa kalap yanna her.

Lepa Alvyol Payatsi Ngangi Orla
Hana m n ng
Bamba p  b t  d k
Bamfendo ts
Fendo f  v s  z sz  zs h  (ğ)
Slak r
Sebyazannen l y w

Kakutropos per sebyazan awen mellantroposlik.

Fura Mellan Hina
Oba i  í u  ú
Mellan e  é ı ï o  ó
Una a  á