Difference between revisions of "Esperantossa"

483 bytes added ,  05:25, 4 f’Vapamuai 2023
ć
plus hjerneklaani
ć (plus hjerneklaani)
 
(10 kawariya namellan na 2 brukdjin nai aukiyena)
Line 1: Line 1:
Esperantossa je letste ŝirujena [[mahossa]], afto [[glossa]] dan-sintua inne 1887 tosji. Imatiid liik 2 000 000 pashuun deki hanu Esperantossa.  
Esperantossa je letste ŝirujena [[mahossa]], afto [[glossa]] dan-sintua inne 1887 tosji. Imatiid liik 2 000 000 pashuun deki hanu Esperantossa.  


Esperantossa je dan-sintuena na Ludwik (Lazar) Zamenhof, au inne hadjitid dan-haiti "Mellanlantossa". Men Ludwik dan-kaku fiknamae fu sebja, "D-ro Esperanto" (reformadjin Inonodjin), au anderdjin dan-hadji bruk ko "Esperanto" huur namae fu glossa. Afto glossa je dan-mahaena per mahaplusimpel hanu per pashuun fu tŝigau lant. Esperantossa je mange simpel au jenai glossa fu jokulant.
Esperantossa je dan-sintuena na Ludwik (Lazar) Zamenhof, au inne hadjitid dan-haise "Mellanlantossa". Men Ludwik dan-kaku fiknamae fu sebja, "D-ro Esperanto" (reformadjin Inonodjin), au anderdjin dan-hadji bruk ko "Esperanto" huur namae fu glossa. Afto glossa je dan-mahaena per mahaplusimpel hanu per pashuun fu tŝigau lant. Esperantossa je mange simpel au jenai glossa fu jokulant.


== Flakka ==
== Flakka ==


[[Zeting:Flakka fu Esperantossa.svg.png|мини|справа]]
[[Zeting:Flakka fu Esperantossa.svg.png|мини|справа|Flakka fu Esperantossa]]


Flakka fu Esperantossa je midori kereik. Inne oba lieva ik fu sore je sjiroj kereik, inne afto kereik je zvezda na go ik. Afto zvezda imi festa fu go gaijatel, doko pashuun vona. Midori varge imi inono, sjiroj varge imi heiva, ytenkrigtid.
Flakka fu Esperantossa je midori kereik. Inne oba lieva ik fu sore je sjiroj kereik, inne afto kereik je zvezda na go ik. Afto zvezda imi festa fu go gaijatel, doko pashuun vona. Midori varge imi inono, sjiroj varge imi heiva, ytenkrigtid.


== Alfakrunn au zam ==
{| class="wikitable" style="float:left; margin-right: 10px;"
 
! Kirain !! Namae !! Zam<ref name="zam">Na [[Mellanlant Zamkirain Alfakruun]]</ref>
Esperantossa har 28 kirain: 5 sebjazam au 23 mitzam
 
{| class="wikitable"
! Kirain !! Namae !! Zam (na [[Mellanlant Zamkirain Alfakruun]])
|-
|-
| A || A (a) || a
| A || A (a) || a
Line 43: Line 39:
|-
|-
| Ĵ || Ĵo (ʒo) || ʒ  
| Ĵ || Ĵo (ʒo) || ʒ  
|}
{| class="wikitable" style="float:left; margin-right: 10px;"
! Kirain !! Namae !! Zam<ref name="zam" />
|-
|-
| K || Ko (ko) || k  
| K || Ko (ko) || k  
Line 73: Line 72:
|}
|}


== Alfakrunn au zam ==
Esperantossa har 28 kirain: 5 sebjazam au 23 mitzam


Namae fu kirain na sebjazam je sama zam fu afto: a, i, u. Namae fu kirain na mitzam je zam fu afto mitt zam /o/, per deki hanu plusimpel: bo, ro, ŝo.
Namae fu kirain na sebjazam je sama zam fu afto: a, i, u. Namae fu kirain na mitzam je zam fu afto mitt zam /o/, per deki hanu plusimpel: bo, ro, ŝo.
Line 80: Line 82:
=== Kakutropos ===
=== Kakutropos ===


Eksi kirain har [[kirainklea]]: Ĉ, Ĝ, Ĥ, Ĵ, Ŝ, Ŭ. Pashuun jokutid dekinai kaku hei. Grunn afto, jam ander kakutropos per hei.
Eksi kirain har [[kirainklea]]: Ĉ, Ĝ, Ĥ, Ĵ, Ŝ, Ŭ. Pashuun jokutid dekinai tasta hei. Grunn afto, jam ander kakutropos per hei.


Zamenhof dan-hanu, ka da-pashuun bruk h per ^ au kavari ŭ u made. So ĉ bli ch, ĝ bli gh, ĵ bli jh, ĥ bli hh, ŝ bli sh, ŭ bli u. Aftoo haise ''h-kakutropos''. Men aftoo jenai mange braa, grunn na aftoo "chashundo" glaubi je "ĉaŝundo", men aftoo ko jamnai, afto ko je "ĉashundo". Grunn aftoo, jam ander kakutropos, ka haise ''x-kakutropos'' - al klea bli kirain x, so ĉ bli cx, ĝ bli gx, ĵ bli jx, ĥ bli hx, ŝ bli sx, ŭ bli ux. Aftoo nai har sama varuiting fu h-kakutropos, men mange pashuun duanai aftoo kakutropos grunn sore jenai helena.
{| class="wikitable"  style="float:right; margin-left: 10px;"
! Mitt klea
! H-kakutropos
! X-kakutropos
|-
| Ĉ, ĉ
| Ch, ch
| Cx, cx
|-
| Ĝ, ĝ
| Gh, gh
| Gx, gx
|-
| Ĥ, ĥ
| Hh, hh
| Hx, hx
|-
| Ĵ, ĵ
| Jh, jh
| Jx, jx
|-
| Ŝ, ŝ
| Sh, sh
| Sx, sx
|-
| Ŭ, ŭ
| U, u
| Ux, ux
|}
 
Zamenhof dan-hanu, ka da pashuun bruk ''h'' per ^ au kavari ''ŭ'' ''u'' made. Aftoo haise ''h-kakutropos''. Men aftoo jenai mange braa, grunn na aftoo "chashundo" glaubi je "ĉaŝundo", men aftoo ko jamnai, afto ko je "ĉashundo". Grunn aftoo, jam ander kakutropos, ka haise ''x-kakutropos'' - al klea bli kirain ''x''. Aftoo harnai sama varui fu h-kakutropos, men joku pashuun duanai aftoo kakutropos grunn sore jenai helena na hei.


== Ruuru ==
== Ruuru ==
Line 90: Line 122:
==== Koowari per tŝigaŭ hanutel ====
==== Koowari per tŝigaŭ hanutel ====


Per al kotoba pashuun deki fŝto, tingko, suruko, liiko os troposko je sore, per aftoo pashuun mus bruk koowari. Al tingko owari na "o": ''hund'''o''''', ''Esperant'''o''''', ''kor'''o'''''. Al liiko owari na "a": ''grand'''a''''', ''malrapid'''a''''', ''suspektind'''a'''''. Al suruko owari na "i": ''manĝ'''i''''', ''tremig'''i''''', ''aliĝ'''i'''''. Al troposko owari na "e": ''malrapid'''e''''', ''hazard'''e''''', ''amant'''e'''''.  
Per al kotoba pashuun deki fŝto, tingko, suruko, liiko os troposko je sore, per aftoo pashuun mus bruk koowari. mange tingko owari na "o": ''hund'''o''''', ''Esperant'''o''''', ''kor'''o'''''. Al liiko owari na "a": ''grand'''a''''', ''malrapid'''a''''', ''suspektind'''a'''''. Al suruko owari na "i": ''manĝ'''i''''', ''tremig'''i''''', ''aliĝ'''i'''''. Al troposko owari na "e": ''malrapid'''e''''', ''hazard'''e''''', ''amant'''e'''''.


==== Koowari per tŝigaŭ kotobafal ====
==== Koowari per tŝigaŭ kotobafal ====
Line 110: Line 142:
Suruko har eksi fal, al fal har koowari: polfal - i - ''manĝ'''i''''', ''tremig'''i''''', ''aliĝ'''i'''''; danfal - is - ''manĝ'''is''''', ''tremig'''is''''', ''aliĝ'''is'''''; imafal - as - ''manĝ'''as''''', ''tremig'''as''''', ''aliĝ'''as'''''; miraifal - os - ''manĝ'''os''''', ''tremig'''os''''', ''aliĝ'''os'''''; tifal - us - ''manĝ'''us''''', ''tremig'''us''''', ''aliĝ'''us'''''; dafal - u - ''manĝ'''u''''', ''tremig'''u''''', ''aliĝ'''u'''''.
Suruko har eksi fal, al fal har koowari: polfal - i - ''manĝ'''i''''', ''tremig'''i''''', ''aliĝ'''i'''''; danfal - is - ''manĝ'''is''''', ''tremig'''is''''', ''aliĝ'''is'''''; imafal - as - ''manĝ'''as''''', ''tremig'''as''''', ''aliĝ'''as'''''; miraifal - os - ''manĝ'''os''''', ''tremig'''os''''', ''aliĝ'''os'''''; tifal - us - ''manĝ'''us''''', ''tremig'''us''''', ''aliĝ'''us'''''; dafal - u - ''manĝ'''u''''', ''tremig'''u''''', ''aliĝ'''u'''''.


=== Hadjitel au owaritel ===
=== Hadjifesta au owarifesta ===


Esperantossa har liik 10 ranja [[hadjitel]] au 30 ranja [[owaritel]] (aŭen jam hadji- au owaritel per, tatoeba, tŝigaŭ ŝirutropos). Grunn hei lera kotoba bli mange plusimpel: li du ŝiru ko ''kola'', med hadjitel au/os owaritel du deki maha mangedai kotoba, ttb ''bystrakolaŝtof'' (''kola'' + owaritel fu maha + owaritel fu brukting) os ''pashuun ka mangetiid kolanai'' (hadjitel fu kundur + ''kola'' + owaritel fu na velt mange suru + owaritel fu pashuun aftoolik).
Esperantossa har liik 10 ranja [[hadjifesta]] au 30 ranja [[owarifesta]] (aŭen jam hadji- au owarifesta per, tatoeba, tŝigaŭ ŝirutropos). Grunn hei, lera kotoba bli mange plusimpel: li du ŝiru ko ''kola'', med hadjifesta au/os owarifesta du deki maha mangedai kotoba, ttb ''bystrakolaŝtof'' (''kola'' + owarifesta fu maha + owarifesta fu brukting) os ''pashuun ka mangetiid kolanai'' (hadjifesta fu kundur + ''kola'' + owarifesta fu na velt mange suru + owarifesta fu pashuun aftoolik).


Al hadjitel au owaritel deki brukena huur koranja. Ttb du deki maha kotoba ''kundur'' (liiko) hadjitel fu kundur karaa, per aftoo du mus bruk koowari fu liiko, a. Li aftoo hadjitel jeti ''fus-'', ''fusa'' imiti ''kundur''
Al hadjifesta au owarifesta deki brukena huur koranja. Ttb du deki maha kotoba ''kundur'' (liiko), hadjifesta fu kundur karaa, per aftoo du mus bruk koowari fu liiko, a. Li aftoo hadjifesta jeti ''fus-'', ''fusa'' imiti ''kundur''.


Al mittko deki brukena huur hadjitel.
Al mittko deki brukena huur hadjifesta.


== Kotoba karaglossa ==
== Kotoba karaglossa ==


Letste mange kotoba ka fu ander glossa je fu latinossa, franciossa, italiossa os espanossa. Aŭen mange ko fu grekossa aŭ doitŝossa, jam joku ko fu angelossa au rusiossa. Aŭen mange kotoba jenai kotoba fu anderglossa, hei je mahayena med hadji- au owaritel.
Letste mange kotoba ka fu ander glossa je fu latinossa, franciossa, italiossa os espanossa. Aŭen mange ko fu grekossa aŭ doitŝossa, jam joku ko fu angelossa au rusiossa. Aŭen mange kotoba jenai kotoba fu anderglossa, hei je mahayena med hadji- au owarifesta.
 
== Ander ŝiruting ==
<references />
[[Hjerneklaani:Glossa]]
[[Hjerneklaani:Mahossa]]
66

edits